nhsisl,fha b;sydih

nhsisl,h me§fuka úfkdao fjkak Tn leu;shs fkao@ Tn okakjdo f,dalfha jeäfhkau olakg ,efnk jdykh l=ula o lshd' ta ;ud Tn jvd;a ms‍%hlrk zznhsisl,hZZ' nhsisl,h ms<sn| wmQre f;dr;=re lshkakhs fï ierfikafka'nhsisl,a hk ku tu jdykh y÷jkajk ,o bx.S‍%is kduhhs' fuh isxyf,ka y÷kajkq ,nkafka zzmdmeÈhZZ hkqfjka' tys f;areu zzmdohZZ Wmfhda.s fldg f.k me§u hkakhs' iEu mßirhlgu ys;lr fuu jdykh zz ÿmam;df.a jdykhZZ kñka o y÷kajkq ,nkjd' nhsisl,h wo ffoksl Ôú;fha§ w;HjYH NdKavhla njg m;aù we;s nj Tn okakjd o@ uq,a ld,fha§ ;ks mqoa.,fhl=f.a .uka myiqj i|ydhs zznhsisl,hZZ ksujqfKa'zznhsislf,aZZ wreu mqÿu NdKavhla lsh, lshkafka wehs@ úhoula fkdue;sj .uka l< yels ùu tys ;sfnk iqúfYaI;ajhhs' ls‍%hd;aul lsÍug fjk flfkla wjYH;a keye' fmg‍%,a" ãi,a jeks bkaOk j¾.hla Wjukd lrkafk;a keye' frdao fkdkej;Su lerlSu" bÈßhg hEu" fkdjeà .uka l< yels ùu wdÈh nhsisl,fha we;s wfkl=;a úfYaI;djhka f,i ye¢kaúh yelshs' nhsisl,fha frdao folla ;snqK;a ta frdao fol ;sfnkafka tl frdaohla bÈßfhka' frdao fol fome;af;ka fkdfõ' ta ksid wdOdrlhla fkdue;sj th isgqjkak neß nj;a okakjd we;s fkao@

uq,au nhsisl,h zz;ks frdaohZZnhsisl,h óg wjqreÿ 300 lg muK fmr§ ksmojd we;s njhs lshefjkafka' uq,au nhsisl,h ;ks frdaohlska iukaú; jQjla' th tl, y÷kajd we;af;a zz;ksfrdaohZZ hk kñks'zz;ksfrdaohZZ lshd tl, mejiqj o nhsisl,hg frdao folla u ;nqKd' ta;a frdaohla b;du l=vhs' f,dl= frdaoh muKhs fyd¢ka fmkqfka' ta ksid zz;ksfrdafoaZZ kñka y÷kajd we;s nj fmkShkjd' f,dj uq,skau nhsisl,hla ;kkq ,enqfõ ljrodoehs fidhd ne,Sfï§" ls‍%' j' 1670 ld, jljdkqfõ idok ,o uq,au nhsisl,h mev,hlska meojqfka ke;s njhs i|yka jkafka' ;kslru ,Sfhka ;ekQ frdao folla o" b|.kakg iúflreKq ,E,s lE,a,la muKla o ;snQ th uq,au nhsisl,hhs' th wo <uhs idok fi,a,ï nvqjla jdf.hs' tys keÛqKq ñksid ßá .id mdrej mÈkakdla fia ll=f<ka ìu wek wek th bÈßhg mojkq ,enqjd' wk;=re iys; ùu;a" lror iys; tlla ùu;a ksid fuh jvd;a ckms‍%h jqfKa kE' bka miqj 1816 § ks¾udKh jQ m‍%:u nhsisl,fha isg 20 jeks ishjfia zzwdrla‍Id iys; nhsisl,hZZ olajd nhsisl,h l,ska l<g fjkia ù ÈhqKq ù ;sfnkjd' ta w;r f,dj fndfyda rgj, ksuejqïlrejka nhsisl,h úúO yevhkag yd úúO ksudjkag wkqj th ksIamdokh fldg .ksñka úúO w;ayod ne,Sï isÿ l<d' tys§ ;ks mqoa.,hl=f.a .uka myiqj i|yd muKls nhsisl,a ksmojkq ,enqfha' f,dalfh rgj,a w;ßka nhsisl,a jeä m‍%udKhla ksmojQ yd Ndú;d lrk rg Ökhhs' úúO rgj, nhsisl,h ksmoùfuys,d jeo.;a w;ayod ne,Sï rdYshla isÿjqKd' tu w;ayod ne,Sï l< mqoa.,hka w;r 1690 § m‍%xY cd;slfhl= úiska zzfi,¾ fmÍZZ kï mdmeÈh ksmojkq ,enqjd' 1816 § c¾uka cd;sl ld,a fv‍%ia fjdka fIda¾uka úiska zzfv‍%ikhZZ kï mdmeÈh ksmojd .;a;d'fï w;r iafldÜ,ka;fha ld^¾&la melaá‍%la uelañ,ka úiska ^1938 §& ,S mev,h iys; mdmeÈhla ksmojd .kq ,enqjd' 1846 § fuh .eúka ve,aika úiska jvd;a ÈhqKq l<d' fï w;ßka nhsisl,a ksmoùfï f.!rjfhka jeä fldgila ysñúh hq;af;a iafldÜ,ka;fha uelañ,ka yd ve,aika hk fofokdghs'

nhsisl,hg jeo.;a ia:dkhlawo olakg ,efnk wkaofï oe;s frdao folla jgd hk oïje,lska frdao lerflk C%ufha nhsisl,h ksmojkq ,enqfh b;d uE;lhs' ,S fjkqjg rn¾ mÜgï fh§u;a iuÛu nhsisl,fha ye~,h o fnfyúka fjkia jqKd' bÈß frdaoh wä 3 la muK Wi jQo" miqmi frdaoh wählg jvd ñá jQo" rn¾ mÜgï iys; nhsisl,h YSi‍%fhka f,dj me;sreKd'mS‍%ù,hla iys;j nhsisl,hla m‍%:u jrg ks¾udKh jQfha 1887 §hs' fuu ‘mS‍%ù,h’ nhsisl,fha we;s jeo.;au fldgihs' frdaoj, ls‍%hdldß;ajh r|d mj;ajd .ekSug uQ,slj iydh fõ' iq¿ jEhulska jeä ÿrla hdug o fuh Woõ úh'‘mS‍%ù,h’ ksmojQjdg miq lf,l nhsisl,hg yq<x msrjQ k< fyj;a zz áhqíZZ iys; mÜgï fhdokq ,enqjd' yq<x iys; ÿkq iys; wdikhla we;s .uka fõ.h k;r lsÍug ;sßx. fyj;a zzfí%laZZ iys; wk;=re b;du wvq" idudkH lr;a;hg jvd fõ.fhka ÿjk" wvq úhoulska .uka l< yels wo olakg ,efnk wdldrfha wx. iïmQ¾K nhsisl,h m<uq jrg ksmojkq ,enqfõ 1889 jif¾§h' .sh¾ yd fidlaweífidan¾ ^frdaohg& iúlr ksIamdokh lsÍu ;j;a jeo.;a wjia:dla'

nhsisl,fh m‍%fhdackj¾;udkfha§ fkdfhla lghq;= i|yd fuh fhdod.kakjd' nr Tijd f.k hdug;a jHdmdr lghq;= i|yd;a fhdod .efka' ;j;a nhsisl,a frda.Skaf.a myiqj i|yd ks¾udKh fldg ;sfnkjd' frdao ;=fka ^l=vd <uqkaf.a& nhsisl,h y÷kajkq ,enqfõ zzff;‍%hsisl,hZZ hkqfjka'nhsisl,hla ks¾udKh lsÍu ms<sn|j f,dj uq,skau zzfmagkaÜ n,m;‍%hlaZZ uq,skau ,nd.;af; Jean the son kue;a;dhs' ta 1645 §h'

nhsisl,a ksIamdokh lrk m‍%Odk rgj,a* Ökh" m‍%xYh" cmdkh" c¾uksh" fn,aðhu tx.,ka;h yd wefußldj hk rgj,a m‍%Odk ;eklaa .kakjd'